بیمه سهم کارفرما و کارگر: درصدها و نحوه محاسبه
حق بیمه یکی از مهم‌ترین اقلام در محاسبات حقوق و دستمزد است. بخشی از حق بیمه از حقوق کارگر کسر میشود و بخش دیگری هزینه کارفرماست.
در محاسبات متداول کارکنان مشمول قانون کار و تأمین اجتماعی، سهم کارگر ۷ درصد و سهم عملی کارفرما ۲۳ درصد شامل ۲۰ درصد سهم کارفرما و ۳ درصد بیمه بیکاری است.
جدول درصد بیمه کارگر و کارفرما
نوع سهم | درصد |
|---|---|
سهم کارگر | ۷٪ |
سهم پایه کارفرما | ۲۰٪ |
بیمه بیکاری بر عهده کارفرما | ۳٪ |
مجموع پرداخت عملی کارگر و کارفرما | ۳۰٪ |
بنابراین ۷ درصد از مبالغ مشمول بیمه از حقوق کارگر کسر میشود و ۲۳ درصد هزینه‌ای است که کارفرما علاوه بر حقوق کارکنان متحمل میشود.
فرمول محاسبه سهم بیمه کارگر
فرمول ساده آن عبارت است از:
سهم بیمه کارگر = حقوق و مزایای مشمول بیمه × ۷٪
برای مثال اگر مبلغ مشمول بیمه یک کارگر ۵۰ میلیون تومان باشد:
۵۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۷٪ = ۳,۵۰۰,۰۰۰ تومان
بنابراین ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بابت سهم بیمه کارگر از حقوق او کسر میشود.
فرمول محاسبه سهم کارفرما
سهم عملی کارفرما در حالت متداول:
۵۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۳٪ = ۱۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان
از این مبلغ:
۱۰ میلیون تومان معادل ۲۰ درصد سهم کارفرما و ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معادل ۳ درصد بیمه بیکاری است.
در نتیجه مجموع حق بیمه مرتبط با مبلغ مشمول ۵۰ میلیون تومان:
۱۵ میلیون تومان
خواهد بود.
از این مبلغ ۳.۵ میلیون تومان از حقوق کارگر کسر شده و ۱۱.۵ میلیون تومان هزینه کارفرماست.
آیا ۷ درصد روی کل فیش حقوقی محاسبه میشود؟
خیر. این نکته بسیار مهم است.
حق بیمه روی حقوق و مزایای مشمول بیمه محاسبه میشود، نه لزوماً هر عددی که در قسمت دریافتی‌های فیش حقوقی مشاهده می‌کنید.
برخی پرداخت‌ها مطابق مقررات از کسر حق بیمه مستثنا هستند. برای نمونه، در منابع مرتبط با مقررات تأمین اجتماعی مواردی مانند عیدی، مزایای پایان کار، بازخرید مرخصی و فوق‌العاده مأموریت در زمره اقلام غیرمشمول ذکر شده‌اند.
بنابراین برای محاسبه صحیح ابتدا باید ماهیت هر عامل حقوقی مشخص شود.
سهم کارگر چگونه در فیش ثبت میشود؟
سهم ۷ درصد بیمه کارگر یکی از کسورات فیش حقوقی است.
برای مثال:
حقوق و مزایای ناخالص مشمول بیمه: ۵۰ میلیون تومان
سهم بیمه کارگر: ۳.۵ میلیون تومان
این مبلغ در قسمت «کسورات» فیش درج میشود و خالص پرداختی کارمند را کاهش می‌دهد.
اما سهم ۲۳ درصدی کارفرما از حقوق کارمند کم نمی‌شود و هزینه شرکت محسوب میشود.
تفاوت حقوق ناخالص، مشمول بیمه و خالص پرداختی
این سه مفهوم نباید با یکدیگر اشتباه شوند.
حقوق ناخالص مجموع پرداخت‌های قبل از کسورات است.
حقوق و مزایای مشمول بیمه مبالغی است که طبق مقررات، حق بیمه روی آنها محاسبه میشود.
خالص پرداختی مبلغی است که بعد از کسر بیمه، مالیات و سایر کسورات به حساب کارمند واریز میشود.
بنابراین ممکن است حقوق ناخالص یک شخص ۶۰ میلیون تومان باشد اما به دلیل وجود برخی اقلام غیرمشمول، مبنای محاسبه بیمه کمتر از ۶۰ میلیون تومان باشد.
بیمه بیکاری بر عهده چه کسی است؟
در محاسبات متداول کارکنان مشمول بیمه بیکاری، ۳ درصد مربوط به بیمه بیکاری بر عهده کارفرماست و نباید از حقوق کارگر کسر شود.
چرا محاسبه خودکار بیمه اهمیت دارد؟
در یک شرکت ممکن است ده‌ها عامل حقوقی شامل حقوق پایه، اضافه‌کاری، نوبت‌کاری، پاداش، مأموریت، عیدی، سنوات، مرخصی و سایر پرداخت‌ها وجود داشته باشد.
اگر وضعیت «مشمول یا غیرمشمول بیمه» برای هر عامل اشتباه تعریف شود، مبلغ لیست بیمه نیز اشتباه خواهد شد.
یک نرم‌افزار حقوق و دستمزد مناسب باید امکان تعریف وضعیت بیمه‌ای هر عامل و تهیه فایل‌ها و گزارش‌های موردنیاز سازمان تأمین اجتماعی را فراهم کند.
جمع‌بندی
در محاسبات رایج حقوق و دستمزد، ۷ درصد از مبالغ مشمول بیمه سهم کارگر و ۲۳ درصد شامل سهم کارفرما و بیمه بیکاری بر عهده کارفرماست.
اما نکته اصلی این است که این درصدها باید روی مبالغ مشمول بیمه اعمال شوند، نه الزاماً کل مبلغ فیش.
سوالات متداول
سهم بیمه کارگر چند درصد است؟
در حالت متداول، سهم بیمه کارگر ۷ درصد مبالغ مشمول بیمه است.
سهم بیمه کارفرما چند درصد است؟
در محاسبات رایج کارگاههای مشمول، کارفرما ۲۰ درصد سهم کارفرمایی بهعلاوه ۳ درصد بیمه بیکاری پرداخت میکند؛ یعنی در مجموع ۲۳ درصد.
آیا سهم کارفرما از حقوق کارگر کم میشود؟
خیر. فقط سهم متعلق به کارگر از حقوق او کسر میشود و سهم کارفرما هزینه کارفرماست.
آیا عیدی مشمول بیمه است؟
عیدی از اقلامی است که در مقررات تأمین اجتماعی جزو موارد غیرمشمول کسر حق بیمه ذکر شده است.
بیمه را روی حقوق پایه حساب میکنیم یا کل دریافتی؟
مبنای محاسبه، مجموع اقلام مشمول بیمه است. بعضی مزایا مشمول و برخی غیرمشمول هستند.
