مالیات حقوق چیست؟
مالیات حقوق مبلغی است که از درآمد مشمول مالیات کارکنان کسر میشود. در عمل، کارفرما هنگام محاسبه حقوق ماهانه، مالیات متعلق به هر کارمند را محاسبه و از حقوق او کسر میکند و مطابق مقررات به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد.
نکته مهم این است که مالیات حقوق در ایران پلکانی است. بنابراین اگر حقوق شخصی وارد یک پله مالیاتی بالاتر شود، تمام حقوق او با نرخ آن پله مشمول مالیات نمی‌شود؛ بلکه فقط بخش قرارگرفته در هر بازه، با نرخ همان بازه محاسبه خواهد شد.
در سال ۱۴۰۵، سقف معافیت مالیات حقوق ماهانه ۴۰ میلیون تومان تعیین شده است.
جدول مالیات حقوق ۱۴۰۵
جدول ماهانه مالیات حقوق سال ۱۴۰۵ به شکل زیر است:
درآمد مشمول مالیات ماهانه | نرخ مالیات |
|---|---|
تا ۴۰ میلیون تومان | معاف |
مازاد ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان | ۱۰٪ |
مازاد ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۵٪ |
مازاد ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان | ۲۰٪ |
مازاد ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان | ۲۵٪ |
مازاد بر ۱۴۰ میلیون تومان | ۳۰٪ |
این نرخ‌ها به‌صورت پلکانی اعمال می‌شوند، نه یکجا روی کل حقوق.
فرمول محاسبه مالیات حقوق
برای محاسبه مالیات حقوق باید ابتدا درآمد مشمول مالیات مشخص شود. سپس معافیت قانونی از آن کسر و باقی‌مانده در پله‌های مالیاتی قرار داده میشود.
فرآیند کلی به این صورت است:
درآمد و مزایای مشمول مالیات ← کسر معافیتها و کسورات قانونی ← اعمال نرخهای پلکانی ← مالیات حقوق
به همین دلیل نباید صرفاً مبلغ «حقوق ناخالص» را در یک درصد ثابت ضرب کرد.
مثال اول: حقوق مشمول مالیات ۳۵ میلیون تومان
فرض کنید درآمد مشمول مالیات ماهانه یک کارمند ۳۵ میلیون تومان باشد.
از آنجا که این مبلغ کمتر از سقف معافیت ۴۰ میلیون تومانی است:
مالیات حقوق = صفر تومان
بنابراین این فرد بابت این میزان درآمد، مالیات حقوق ماهانه پرداخت نمی‌کند.
مثال دوم: حقوق مشمول مالیات ۶۰ میلیون تومان
حقوق مشمول مالیات: ۶۰ میلیون تومان
سقف معافیت: ۴۰ میلیون تومان
مبلغ مشمول مالیات:
۶۰ - ۴۰ = ۲۰ میلیون تومان
این ۲۰ میلیون تومان در پله ۱۰ درصد قرار دارد.
۲۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۰٪ = ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان
بنابراین مالیات ماهانه این فرد:
۲ میلیون تومان
خواهد بود.
مثال سوم: مالیات حقوق ۱۰۰ میلیون تومان
در این مثال حقوق مشمول مالیات ماهانه را ۱۰۰ میلیون تومان در نظر می‌گیریم.
۴۰ میلیون تومان اول معاف است.
از ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان:
۴۰ میلیون × ۱۰٪ = ۴ میلیون تومان
از ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان:
۲۰ میلیون × ۱۵٪ = ۳ میلیون تومان
بنابراین:
مالیات کل = ۴ + ۳ = ۷ میلیون تومان
پس مالیات حقوق ماهانه برای درآمد مشمول مالیات ۱۰۰ میلیون تومانی، با فرض نبود سایر تعدیلات و معافیتها، ۷ میلیون تومان خواهد بود.
چرا نباید کل حقوق را در نرخ آخر ضرب کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج این است که مثلاً گفته شود چون حقوق شخص ۱۰۰ میلیون تومان است، باید کل مبلغ در ۱۵ درصد ضرب شود.
این محاسبه اشتباه است.
نرخ ۱۵ درصد فقط برای بخشی از درآمد که در بازه ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قرار گرفته اعمال میشود.
به همین دلیل مالیات حقوق ۱۰۰ میلیون تومانی در مثال بالا ۱۵ میلیون تومان نیست، بلکه ۷ میلیون تومان است.
حقوق مشمول مالیات با حقوق ناخالص چه تفاوتی دارد؟
حقوق ناخالص مجموع مبالغی است که قبل از کسورات برای کارمند محاسبه شده است. اما همه پرداخت‌ها الزاماً رفتار مالیاتی یکسانی ندارند.
برای محاسبه دقیق باید مشخص شود:
کدام مزایا مشمول مالیات هستند؛
کدام پرداخت‌ها معافیت قانونی دارند؛
چه کسوراتی باید قبل از محاسبه مالیات لحاظ شود؛
آیا پرداخت مربوط به حقوق عادی، عیدی، مزایای پایان کار یا عنوان دیگری است.
بنابراین برای تهیه فیش حقوقی حرفه‌ای، بهتر است مالیات بر اساس تنظیمات قانونی همان سال در نرم‌افزار حقوق و دستمزد محاسبه شود.
مسئول پرداخت مالیات حقوق چه کسی است؟
در سیستم حقوق و دستمزد، مالیات متعلق به کارمند است اما کارفرما وظیفه محاسبه، کسر و پرداخت آن را بر عهده دارد.
به همین دلیل واحد مالی یا حسابداری باید اطلاعات پرسنلی، پرداخت‌های مشمول، معافیتها و جدول مالیاتی سال مربوط را به‌درستی در سیستم ثبت کند.
اشتباهات رایج در محاسبه مالیات حقوق
یکی از پرتکرارترین اشتباهات استفاده از جدول مالیاتی سال قبل است. سقف معافیت و پله‌های مالیاتی ممکن است هر سال تغییر کند.
اشتباه دیگر اعمال نرخ آخر روی کل درآمد است. مالیات حقوق پلکانی است و هر بخش درآمد باید جداگانه محاسبه شود.
همچنین بی‌توجهی به ماهیت مزایا، پاداش‌ها و کسورات می‌تواند باعث اختلاف میان مالیات واقعی و مالیات ثبت‌شده در لیست حقوق شود.
جمع‌بندی
برای محاسبه مالیات حقوق ابتدا باید درآمد مشمول مالیات مشخص شود. در سال ۱۴۰۵، تا ۴۰ میلیون تومان درآمد مشمول مالیات ماهانه از مالیات حقوق معاف است و مبالغ بیشتر به‌صورت پلکانی با نرخهای ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ درصد محاسبه می‌شوند.
استفاده از نرم‌افزار حقوق و دستمزد به‌روز می‌تواند احتمال اشتباه در محاسبات، تهیه فیش و ارسال اطلاعات مالیاتی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
